Hürmüz Boğazı’nda gerilim yeniden tırmandı: ABD’den İran’a gece saldırısı

ABD ordusu, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda üç gemiyi hedef aldığını açıklamasının ardından çarşamba sabahı İran’a hava saldırıları düzenledi. Washington yönetimi ayrıca, geçici anlaşma kapsamında İran’a tanınan petrol satış iznini de iptal etti. Tahran ise saldırıya sert tepki göstererek “gerekli gördüğü her türlü önlemi” alacağını duyurdu.

ABD ordusu, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda üç gemiyi hedef aldığını açıklamasının ardından çarşamba sabahı İran’a hava saldırıları düzenledi. Washington yönetimi ayrıca, geçici anlaşma kapsamında İran’a tanınan petrol satış iznini de iptal etti. Tahran ise saldırıya sert tepki göstererek “gerekli gördüğü her türlü önlemi” alacağını duyurdu.

Bölgedeki gerilim, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney için düzenlenen cenaze törenlerinin sürdüğü sırada yeniden yükseldi. İran’ın Bahreyn ve Kuveyt’i hedef alan saldırılarla karşılık verdiği bildirilirken, iki ülkede de füze alarmı verildi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Amerikan güçlerinin İran’a yönelik saldırıları, “uluslararası bir su yolunda masum sivillerin görev yaptığı ticari gemilere yönelik saldırıların ağır bedelini ödetmek” amacıyla düzenlediğini açıkladı.

Komutanlığa göre saldırılarda İran’a ait hava savunma sistemleri, radarlar ve Devrim Muhafızları tarafından kullanılan 60’tan fazla küçük tekne hedef alındı. ABD, söz konusu teknelerin Hürmüz Boğazı’nda gemileri taciz etmekte kullanıldığını savundu.

ABD ordusu, İran’ın geçici anlaşmaya uymaması halinde “hesap vermeye zorlanacağını” belirterek, bu aşamadaki saldırıların sona erdiğini duyurdu.

İRAN’DAN SERT YANIT

İran, saldırıları doğrularken kayıplara ilişkin bilgi paylaşmadı. İran devlet medyası, Bender Abbas, Keşm ve Sirik’te patlama sesleri duyulduğunu aktardı.

İran’ın merkezi askeri komutanlığı ise saldırıyı “terör eylemi” olarak nitelendirerek, “bu saldırganlığa kararlı biçimde karşılık verileceğini” açıkladı.

Açıklamada, “İran silahlı kuvvetleri hiçbir koşulda Hürmüz Boğazı’nın işlerine müdahale edilmesine izin vermeyecek, başkalarının burayı yönetmesine müsaade etmeyecektir” denildi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da X hesabından yaptığı paylaşımda, “Zorbalık ve haraç dönemi sona erdi. Bu hiçbir yere varmaz. Biz boyun eğmeyiz” ifadelerini kullandı.

ABD’nin saldırısının ardından Bahreyn ve Kuveyt’te füze alarmı verildi. Bahreyn, ABD Donanması’nın 5. Filosu’na; Kuveyt ise ABD Kara Kuvvetleri unsurlarına ev sahipliği yapıyor.

Benzer bir gerilim geçen ayın sonlarında da yaşanmış; İran’ın gemilere yönelik saldırılarının ardından ABD misilleme saldırıları düzenlemiş, Tahran da Bahreyn ve Kuveyt’i hedef alan saldırılarla karşılık vermişti.

Çarşamba günkü saldırılar, ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO zirvesi için Türkiye’de bulunduğu sırada gerçekleşti.

HAMANEY’İN CENAZESİ SIRASINDA GERİLİM YÜKSELDİ

Son saldırılar, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney için düzenlenen günler süren cenaze töreni sırasında yaşandı. Hamaney, savaşın ilk anlarında 28 Şubat’ta, 86 yaşında öldürülmüştü.

Perşembe günü sona ermesi beklenen cenaze sürecinin, bölgede gerilimin daha düşük seyredeceği bir dönem olacağı düşünülüyordu. Ancak törenler sırasında ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu aleyhine sert sloganlar atıldı.

Hamaney’in defninin ardından nihai anlaşma müzakerelerinin başlaması bekleniyordu.

Görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılması ve Tahran’ın tartışmalı nükleer programının geriletilmesi gibi başlıkların ele alınması planlanıyordu. Ancak yeni saldırılar, bu sürecin geleceğini belirsizliğe sürükledi.

ABD, İRAN PETROLÜNE VERİLEN İZNİ İPTAL ETTİ

Washington yönetimi, geçici anlaşma kapsamında İran petrolünün satışına izin veren lisansı da iptal etti. Söz konusu lisans, İran’ın yıllar sonra ilk kez uluslararası piyasada ABD doları üzerinden açık biçimde petrol satabilmesine olanak tanıyordu.

İran’ın uzun süredir yaptırım altındaki ham petrolünü piyasa fiyatının altında Çin’e sattığından şüpheleniliyordu. ABD’nin lisansı iptal etme kararı, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi saldırılarının ardından geldi.

Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi, bir tankerin Umman açıklarında seyir halindeyken vurulduğunu ve alev aldığını bildirdi. İran devlet televizyonu, sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyan tankerin uyarıları dikkate almamasının ardından hedef alındığını aktardı ancak saldırıyı doğrudan üstlenmedi.

Diğer iki geminin ise hasar aldığı, ancak saldırılarda yaralanan olmadığı ve gemilerin Hürmüz Boğazı’ndaki seyrine devam ettiği belirtildi.

Saldırıya uğrayan gemilerin, Tahran’ın belirlediği rota yerine Umman kıyılarına yakın güzergâhı kullandığı bildirildi. İran, savaşın başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı üzerinde kontrolünü artırmaya çalışıyor ve yalnızca kendi onayladığı rotanın güvenli olduğunu savunuyor.

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, Katar’a ait Al Rekayyat tankerinin “uluslararası seyrüseferi ve küresel enerji güvenliğini hedef alan kabul edilemez bir saldırıya” uğradığını açıkladı.El-Ensari, Katar’ın İran’ı saldırıdan “tamamen hukuken sorumlu” tuttuğunu söyledi.

Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticareti açısından dünyanın en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Barış döneminde ticareti yapılan petrol ve doğal gazın yaklaşık beşte biri bu kanaldan geçiyor.

İran ve ABD, geçici anlaşma kapsamında gemilerin 60 gün boyunca herhangi bir ücret ödemeden boğazdan geçmesine izin verilmesi konusunda uzlaşmıştı. Ancak Tahran, gemilerin rotalarını kendisinin kontrol etmesi gerektiğini savunmuş ve daha sonra geçiş için ücret alınabileceğini bildirmişti.

Cumhuriyet