Ekonomiye kaynak arayışında 'varlık barışı' dönemi

Derinleşen ekonomik krizde döviz arayışını hızlandıran ekonomi yönetimi, sermaye çekebilmek için bir kez daha Varlık Barışı'na sarıldı. Milyonlarca vatandaş enflasyon ve vergi yükü altında ezilirken, Türkiye'ye yeni yerleşeceklerin yurt dışı kazançlarına getirilen 20 yıllık vergi istisnası büyük bir adaletsizlik tartışmasının fitilini ateşledi.

Türkiye, son yıllarda yüksek enflasyon, döviz kurlarındaki önlenemeyen dalgalanmalar ve vatandaşın hızla eriyen alım gücü ile Cumhuriyet tarihinin en zorlu ekonomik darboğazlarından birinden geçiyor. Hayat pahalılığının her geçen gün daha da hissedildiği, ücretli çalışanların vergi yükü altında ezildiği bir ortamda, ekonomi yönetimi ülkeye acil döviz girişi sağlamak ve sermayeyi çekebilmek adına yepyeni teşvik paketlerini devreye sokmaya devam ediyor.

Bu kapsamda, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından hazırlanan ve Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın onayıyla Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliği" ile yeni bir Varlık Barışı ve vergi teşvikleri dönemi resmen başlamış oldu.

SON TARİH 31 TEMMUZ 2027

Yayımlanan yeni tebliğe göre, yurtdışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının Türkiye'ye getirilmesi hedefleniyor. Aynı zamanda yurt içinde bulunan ancak işletme kayıtlarında yer almayan varlıklar da kayıt altına alınabilecek.

Uygulama kapsamında gerçek ve tüzel kişiler, söz konusu varlıklarını 31 Temmuz 2027 tarihine kadar Türkiye'deki bankalara veya aracı kurumlara bildirebilecek. Bu bildirimler doğrudan yapılabileceği gibi yetkili vekiller veya kanuni temsilciler aracılığıyla da gerçekleştirilebilecek. Banka ve aracı kurumlar, bildirilen bu varlıklar üzerinden yüzde 5 oranında peşin vergi kesecek ve izleyen ayın 15'inci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla bunu beyan edecekler. Eğer bu varlıklar vadeli hesaplarda, devlet iç borçlanma senetlerinde (DİBS), kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında tutulur ve bu durum taahhüt edilirse, söz konusu vergi oranı indirimli olarak uygulanacak.

YURTDIŞINDAN GELENLERE 20 YIL SÜREYLE "SIFIR VERGİ"

Resmi Gazete'de yayımlanan Seri No 333 Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin en çok dikkat çeken ve tartışma yaratan maddesi ise yurt dışından Türkiye'ye yerleşecek kişilere getirilen uzun süreli vergi muafiyeti oldu.

Düzenlemeye göre; son üç takvim yılında Türkiye'de ikametgahı bulunmayan ve belirli şartları sağlayarak Türkiye'ye yerleşen gerçek kişilerin, yurt dışından elde ettikleri tüm kazanç ve iratları tam 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisna tutulacak.

Ancak bu durum, halihazırda Türkiye'de yaşayan, burada üreten ve yurtdışına iş yaparak döviz getiren yerli çalışanlar, freelancerlar ve girişimciler açısından büyük bir eşitsizlik tartışmasını da beraberinde getirdi. Ekonomi çevrelerinde, halihazırda Türkiye'de vergi mükellefi olan bir yurttaşın aynı işten yüksek gelir vergisi öderken, sırf yurtdışından yeni geldiği için bir başkasının 20 yıl boyunca bu vergiden muaf tutulmasının anayasal eşitlik ilkesini zedeleyeceği ve sistemde ciddi bir adaletsizlik yaratacağı yüksek sesle dile getiriliyor.

NİTELİKLİ PERSONELE ÜCRET İSTİSNASI

Yayımlanan diğer tebliğler (Seri No 334), yüksek katma değerli hizmetleri ve kayıtlı ekonomiyi güçlendirmek adına ücret istisnalarının çerçevesini de genişletti.

Buna göre, şartları sağlayan "nitelikli hizmet merkezlerinde" çalışan personelin ücretlerinin brüt asgari ücretin 3 katına kadar olan kısmı gelir vergisinden istisna edilecek. Eğer bu merkezler İstanbul Finans Merkezi (İFM) içerisinde ya da cumhurbaşkanı tarafından belirlenen özel endüstri bölgelerinde yer alıyorsa, istisna tutarı brüt asgari ücretin tam 5 katına kadar çıkabilecek.

Ayrıca teknogirişim (start-up) şirketlerinin çalışanlarına bedelsiz veya indirimli olarak verdikleri pay senetlerine (hisse opsiyonları) yönelik de gelir vergisi istisnası uygulamaları netleşti. Payların elde tutulma süreleri ve erken elden çıkarılması durumunda doğacak vergisel sonuçlar tebliğde detaylıca bağlandı.

KURUMLAR VERGİSİ ORANLARINDA İNDİRİM VE YENİ TEŞVİKLER

Kurumlar Vergisi Genel Tebliği çerçevesinde ise imalat, ihracat ve tarım sektörlerini yakından ilgilendiren oran güncellemeleri yapıldı:

• Sanayi sicil belgesine sahip üretici firmalar ile zirai üretim yapan kurumların kazançlarına Kurumlar Vergisi oranı %12,5 olarak uygulanacak.
• Transit ticaretten veya yurt dışında gerçekleştirilen mal alım satımlarına aracılık edilmesinden sağlanan kazançlara yönelik kurumlar vergisi indirimlerinin kapsamı genişletildi.
• Serbest bölgelerde imalat yapan firmaların, ürettikleri ürünleri bölge içine veya Türkiye'deki diğer serbest bölgelere satmalarından elde ettikleri gelirler de kurumlar vergisi istisnası kapsamına dahil edildi.

Cumhuriyet