Çocuğunuzun sosyal medyada geçirdiği süreyi kısaltmanın beş yolu

ABD'de teknoloji devleri Meta ve Google'a karşı verilen emsal mahkeme kararı, sosyal medya platformlarının kasıtlı olarak bağımlılık yapıcı tasarlandığını tescilledi. Çocuklarını dijital dünyanın risklerinden korumaya çalışan aileler için "dönüm noktası" niteliğindeki bu gelişmeyi mercek altına alan uzmanlar, ekran bağımlılığıyla mücadelede yasaklamak yerine iş birliği yapmanın ve "sakin beyinlerle" iletişim kurmanın hayati önem taşıdığını vurguluyor.

Anne veya babaysanız, Meta ve Google'ın odağındaki olduğu ABD'deki mahkeme kararı, size kaygılarınızın doğru olduğunu hissettirmiş olabilir.

Bu mahkeme bu şirketlerin, kasten bağımlılık yapan sosyal medya platformları geliştirdiğine ve bunun genç bir kadının ruh sağlığına zarar verdiğine hükmetti.

ABD'deki davada Kaley adındaki genç kadının avukatları, Instagram'da ve Youtube'daki sonsuz kaydırma gibi özelliklerin bağımlılık yaratacak şekilde tasarlandığını savundu.

Kararın sosyal medya şirketleri için "bir dönüm noktası" olduğu belirtiliyor.

Ancak dünya genelinde çocuklarının ekran süresini azaltmaya çalışan anne ve babalar için uygulamada bu karar pek bir fayda sağlamıyor.

Bu nedenle uzmanlara, telefonları çocukların ellerinden, yalnızca kısa bir süreliğine de olsa nasıl alabileceklerine dair ipuçlarını sorduk.

1. KÜÇÜK BAŞLAYIN VE GERÇEKÇİ OLUN

Çocuklarına çoktan tablet veya akıllı telefon vermiş birçok aile en iyisinin bunlardan tamamen kurtulmak olup olmadığını düşünebilir.

Ancak çocuk psikoloğu Dr. Jane Gilmour bunun en iyi yaklaşım olmayabileceğini söylüyor.

Gilmour, "Bir alışkanlığı değiştirmek her zaman zordur" diyor.

Bunun yerine, ekran süresi tartışmasının hararetlendiği anlarda değil, normal bir anda değişiklik yapılmasını öneriyor.

"En iyi iletişimi sakin beyinler kurar" diye de ekliyor.

Ekran süresini azaltmak için atılacak en iyi ilk adım, evde cihazlar için belirli bir yer ayırmak olabilir, örneğin belirli bir dolap.

"Şarj cihazları için tek bir yer olsun, böylece telefonlar kaldırıldığında şarja takılır ve konu kapanır" diyor Gilmour.

2. İŞ BİRLİĞİ YAPIN

Çocuk psikoloğu Dr. Maryhan Baker, "Daha büyük yaştaki çocuklar ve ergenler için, ek kurallar dayatmak yerine, onları ekran süresi konusunda yapılan görüşmelere dahil etmek daha yararlı olabilir" diyor.

Ayrıca, "sosyal medyadaki akran baskısını kabul etmenin, ergenleri yanınıza çekmeye yardımcı olabileceğini" söylüyor.

Örneğin çocuklara onlara şunu demek etkili olabilir:

"Arkadaşlarınla orada iletişim kurduğunu anlıyorum. Bu platformda yokmuşsun gibi görülmenin getireceği sosyal baskıyı anlıyorum.

"O yüzden gün içinde sürekli telefonda olmadığın bir alan yaratmaya nasıl başlayabileceğimizi konuşalım."

Ebeveynlik koçu Olivia Edwards, çocuğunuzla güçlü bir bağ kurmanın ekran kullanımını düzenlemekte kolaylaştırıcı olabileceğini söylüyor:

"Çocuğumuzla güçlü bir ilişkimiz olmalı çünkü iş birliğine ve ekip çalışmasına bizi götürecek olan şey bu."

Buna, çocuğunuzun internette tükettiği içeriklere gerçekten ilgi göstermek de eklenebilir.

3. EKRAN SÜRESİNİ ÖĞRENME FIRSATINA DÖNÜŞTÜRÜN

Birçok ebeveyn, sosyal medyada hızla değişen akımlar ve trendler konusunda kendini geri kalmış hissediyor.

Ancak ekran süresiyle ilgili açıkça konuşmak hem yetişkinler hem de çocuklar için birbirlerinden bir şeyler öğrenme fırsatı doğurabilir.

Edwards buna şöyle örnekler veriyor:

"Şöyle bir şey söyleyebilirsiniz: 'Sence sosyal medya nasıl işliyor? Sence bu uygulama insanları ekrana bakmaya devam ettirmek için nasıl çalışıyor? İnsanlar burada ne kadar çok zaman harcarsa, şirketlerin bunun üzerinden o kadar para kazandıklarını biliyor muydun?'"

Gilmour da, ebeveynlerin çocuklarına dijital okuryazarlığı uygulamalı bir şekilde öğretebileceğini söylüyor.

"Birlikte bakabileceğiniz içerikler olabilir ve 'Peki, sence bu doğru mu? Bunun doğru olup olmadığını nasıl anlayabilirim?' diye sorabilirsiniz."

4. ÖRNEK DAVRANIŞI SERGİLEYİN

Çocukların ebeveynlerini taklit ettiği sır değil. Çocuklarda iyi ekran alışkanlıklarını teşvik etmek, biraz kendimize bakmakla başlayabilir.

Maryhan burada meseleye hafif bir şekilde yaklaşılmasını öneriyor.

"Çocuklarımızla biraz kendimizi eleştiren bir konuşma bile yapabiliriz. Mesela 'Hepimiz bunu yapıyoruz, telefon kullanımı konusunda ben de pek iyi değilim' diyebiliriz."

Telefonlar ve tabletler her yaşa sürekli bir eğlence kaynağı sağlıyor ama Gilmour hem yetişkinlerin hem çocukların biraz can sıkıntısını kabullenmesinin fayda sağlayacağını söylüyor ve ekliyor:

"Ekran karşısında olmak, dikkatimizi dış dünyaya yöneltir. İç dünyamıza dönüp, bir nevi boşluğa, uzaklara bakmak, geçmişi düşünmemizi, geleceği hayal etmemizi sağlar, yaratıcılığı tetikler.

"Yani çocuklarınızın 'Yapacak hiçbir şey yok' diye yakınması ve öylece boşluğa bakması sorun değil. Aslında bu olumlu bir şey."

5. PANİK YAPMAYIN

Ebeveynlik hiçbir zaman kolay olmadı ama ekranların her yerde olduğu bir dönemde, bunların bizi nasıl etkilediğini hala öğrendiğimiz bir zamanda çocuk yetiştirmek kaygı verici olabilir.

Essex Üniversitesi'nden dijital iletişim uzmanı Dr. Tony Sampson, ebeveynlerin moral panik tuzağına düşmemesi gerektiğini söylüyor.

"Kaygılı ebeveynlerin bir medya paniğine kapılıp, tüm ergen beyinleri sadece sosyal medya bağımlılığına yatkınlıklarıyla yaftalama eğilimi var" diyor.

Oysa çocuklar ve ergenler "nöroplastisite" adı verilen bir özelliğe sahip, yani beyinleri, yetişkinlerin beyinlerine kıyasla daha iyi uyum sağlar ve toparlanır.

Sampson "Dikkatin nasıl aşındığına dair çok şey okuyoruz" diyor.

"Ama sosyal medya dikkati kısaltmaz veya aşındırmaz. Dikkati üzerine çeker ve ticari içerikle etkileşime yönlendirir.

"Olumlu teknoloji kullanımı, yaratıcılık, keşif ve öğrenme için nöroplastisiteyi artırmaya yardımcı olabilir."

BBC Türkçe