SGK uzmanı sıfır zam tehlikesine dikkat çekti!

Emekli maaşlarında dengeleri değiştirebilecek yeni bir model tartışılıyor. Gelir ve ihtiyaç kriterlerini esas alan 5 aşamalı sistem iddiası, taban aylık uygulamasının geleceğini yeniden gündeme taşırken, bazı emekliler için “sıfır zam” ihtimali konuşulmaya başlandı.

En düşük emekli aylığı alanların sayısındaki hızlı artış, emeklilik sistemine yönelik tartışmaları yeniden alevlendirdi. Son yıllarda uygulanan maaş tamamlama düzenlemeleriyle taban aylıkta yoğunlaşma yaşanırken, primini yüksekten yatıran emekliler aradaki farkın giderek kapanmasından şikâyet ediyor. Hükümetin ise sistemi daha dengeli hale getirecek alternatif bir model üzerinde çalıştığı konuşuluyor.

TABAN AYLIK TARTIŞMASI BÜYÜYOR

Verilere göre en düşük emekli aylığı alan kişi sayısı birkaç yıl içinde katlanarak arttı. Prim gün sayısı ve kazanç düzeyi gözetilmeden yapılan iyileştirmeler, kamuoyunda “çok çalışanın aleyhine sonuç doğurduğu” eleştirilerine neden oldu. Uzmanlar, mevcut yapının sürdürülebilirliği ve adalet boyutunun daha sık gündeme geleceğine dikkat çekiyor.

MAAŞ TAMAMLAMA UYGULAMASINDA SONA DOĞRU

Kulislerde, uzun süredir devam eden maaş tamamlama sisteminin kademeli olarak sonlandırılabileceği iddiaları yer alıyor. Yeni yaklaşımın, “maaş odaklı” yapıdan uzaklaşıp “gelir ve ihtiyaç odaklı” bir çerçeveye dayanacağı belirtiliyor. Bu modelde yalnızca emekli aylığı değil, haneye giren toplam gelir ve yaşam koşullarının esas alınması öngörülüyor.

5 AŞAMALI MODEL GÜNDEMDE

SGK’nın eski başmüfettişlerinden İsa Karakaş’ın değerlendirmelerine göre, üzerinde durulan seçeneklerden biri çok aşamalı bir destek mekanizması. Buna göre farklı kurumlardan alınan yardımların tek bir sistemde izlenmesi, sosyal desteklerin daha şeffaf hale getirilmesi ve mükerrer ödemelerin önlenmesi hedefleniyor. SGK ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verilerinin entegre edilmesi de planlamalar arasında.

SOSYAL DESTEKLERDE KARTLI SİSTEM

Yeni modelde ayni yardımlar yerine dijital ve esnek desteklerin öne çıkabileceği ifade ediliyor. Kömür veya gıda kolisi gibi kalemler yerine, ihtiyaç sahiplerine kart üzerinden nakit tanımlanması; kira, fatura ve benzeri temel giderlere yönelik hedefli katkıların artırılması seçenekler arasında yer alıyor. Bölgesel yaşam maliyetlerinin de hesaplamalara dâhil edilmesi bekleniyor.

'SIFIR ZAM' SENARYOSU TARTIŞILIYOR

Karakaş, kök aylık ile fiili ödeme arasındaki farkın yeni sistemde belirleyici olabileceğine işaret ediyor. Hanedeki kişi başına düşen gelirin temel kriter haline gelmesi durumunda, toplam geliri belirlenen eşiklerin üzerinde kalan bazı emeklilerin zam artışlarından sınırlı yararlanabileceği ya da belirli dönemlerde artış alamayabileceği dile getiriliyor.

ÖRNEK HANE KARŞILAŞTIRMASI

Uzmanların verdiği örnek senaryolarda, aynı kök aylığa sahip emekliler arasında hanedeki toplam gelir ve barınma koşullarına göre farklı sonuçlar doğabileceği vurgulanıyor. Kirada ve tek gelirli bir hanenin ek desteklerle gelirinin yukarı çekilmesi; buna karşılık hane geliri yüksek olanların mevcut taban ödemeyi sürdürmesi gibi formüller üzerinde duruluyor.

Henüz resmi bir düzenleme açıklanmış değil. Ancak ekonomi yönetiminin emeklilik sistemine ilişkin alternatifleri değerlendirdiği ve sosyal destek mimarisinde değişiklik olasılığının güçlendiği ifade ediliyor. Emekliler ise olası adımların netleşmesini bekliyor.

 Türkiye Gazetesi