Lindsey Graham’dan Netanyahu’ya sürpriz çıkış

ABD Senatosu’nda Cumhuriyetçi senatör ve Dış İlişkiler alt komitesi ile Dış Operasyonlar alt komitesi başkanı Lindsey Graham, İsrail’e yönelik Amerikan askerî yardımlarının hızla sona erdirilmesini önerdi. Graham, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun önerdiği gibi bir on yıl daha beklenmemesi gerektiğini savundu.

Graham’ın açıklaması, Netanyahu’nun The Economist’e verdiği mülakata yanıt niteliği taşıyor. Netanyahu, İsrail’in artık 'ekonomik olarak olgunlaştığını' belirterek, yılda 3,8 milyar dolar düzeyindeki ABD askerî yardımının 2036’ya kadar kademeli olarak sıfırlanmasını istemişti.

Graham, X’te yaptığı paylaşımda, “Bu yardımlar İsrail ordusunun kapasitesini güçlendiren başarılı bir yatırım oldu; ancak bu programı bitirmek için on yıl beklememize gerek yok” dedi. 

Senatör, söz konusu milyarların derhâl ABD savunma bütçesine yönlendirilmesini önerdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın savunma bütçesini 1,5 trilyon dolara çıkarma hedefi bulunduğunu hatırlattı.

SAVUNMA ŞİRKETLERİNİ ETKİLEYEBİLİR

İsrail ekonomisinin 1 trilyon dolarlık GSYH eşiğine yaklaşması, ABD’li yasa yapıcılar nezdinde Tel Aviv’in artık 'vergi mükellefi paralarına muhtaç' bir ülke olmadığı görüşünü güçlendiriyor. Graham’ın—Trump’a ve İsrail’e yakın bir isim olmasına rağmen—bu yönde çıkış yapması, Washington’un artan küresel gerilimler karşısında dış harcamaları kısma ve kendi ordusunu güçlendirme isteğini yansıtıyor.

Mevcut askerî yardımların bir 'açık çek' olmadığına dikkat çekiliyor: İsrail, bu kaynağı ABD’li savunma sanayii şirketlerinden silah alımı için kullanıyor. Dolayısıyla yardımların kesilmesi, Amerikan savunma şirketlerinin sözleşmelerini de etkileyebilir. Graham ise bunu, daha büyük bir ABD savunma bütçesiyle telafi etmeyi savunuyor.

ABD-İSRAİL İLİŞKİLERİNDE YENİ DÖNEM

Öte yandan Graham, tonunu sert tutsa da İsrail’in ABD’nin 'en iyi müttefiki' olduğunu vurguladı; İsrail’in güvenliğinin Washington için hayati olduğunu belirtti. Ancak Netanyahu’nun gündeme getirdiği 'kendi kendine yeterlilik' hedefinin, İsrail’in planladığından daha hızlı hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Gözlemcilere göre bu çıkış, ABD–İsrail ilişkilerinde yeni bir evreye işaret ediyor: doğrudan mali destekten, iki büyük ekonomi arasında ticari ve askerî ortaklığa dayalı bir modele geçiş.

Cumhuriyet