Yukarı
44

Türkan Başyiğit

Türkiye'nin ilk kadın belediye başkan yardımcısı Zehra Budunç

18 Ekim, 2018

   Bir toplumun uygarlık seviyesinde geldiği noktayı anlamak için iki noktaya bakmak gerekir. Biri o toplumun kadınlarının olduğu seviye diğeri ise sanata verilen değerdir.  

   Cumhuriyetin ilanından önce iki olay aslında yeni devletin kadın politikalarının nasıl olacağının mesajlarını veriyordu. Savaşın en zor günlerinde toplanan Maarif Kongresinde Atatürk  harem/ selamlık oturan öğretmenleri ile ilgili siz hanımlarımızın namusuna mı yoksa kendinize mi güvenmiyorsunuz?  diyerek bundan sonra ayrımın olmamasına vurgu yapıyordu. İkinci önemli olay ise Lozan Antlaşması’na ara verildiği günlerde toplanan İzmir İktisat Kongresi’nde kadın temsilcilerin olması ve kadınların temsili önem taşıyordu.  3 Mart 1924 Öğretim Birliği Yasası ile karma eğitime geçilirken kızlar için okuma olanakları oluşurken, 1926 yılında çıkarılan Medeni Kanun ile kadınlar hukuki açıdan önemli haklar kazanıyordu. Cinsiyet ayrımı ortadan kalkıyor, kanun önünde kadın ve erkek, evlilik, boşanma, miras gibi konularda eşit haklara sahip oldu.

   Siyasal hakların kazanılması konusunda Nezihe Muhittin önemli bir yere sahiptir. 1923 Mayısında Kadınlar Halk Fırkası’nı kurmak istedi. Bu parti kadının siyasal ve toplumsal alanda haklarını kazanması için mücadele edecekti. Ak Baba Dergisi’nde ve erkekler tarafından bu durum mizah konusu yapıldı. Hükümette kadınların parti kurmasına onay vermeyince Cumhuriyetin en eski ve köklü derneği olan Türk Kadınlar Birliği kurulmuş oldu. Bu dernek  1920’li yıllar boyunca pek çok eylem ile kadın hareketine ivme kazandırdı.

   Osmanlı kadınlarının hak arayışı Cumhuriyet döneminde de sürüyordu. Avrupa’daki pek çok kadından şanslıydık. Çünkü çok cılız olarak çıkan sesimizi duyan bir lidere ATATÜRK’e sahiptik. Cumhuriyetin ilk yıllarını pek çok devrim hareketini kadınların siyasete girmesi taçlandıracaktır.

   1929 yılında Berlin’de toplanan Uluslararası Kadın Kongresi’ne Türk Kadınlar Birliği adına Efzayiş Suat Hanım’ın katıldı. Kongreye katılmadan önce gazetelere verdiği röportajda   Efzayiş Suat, kongrede görüşülecek konular hakkında bazı açıklamalar yapmış ve diğer ülkelerin belediye üyesi olan kadınlarıyla, belediyecilik hakkında görüşmeler yapacağını açıklamıştı. Belediye yasası Mecliste görüşülmeye başlamadan önce Kadınlar Birliği on beş günde bir  kadın belediyeciliği hakkında çeşitli konferanslar verilmesi kararı aldı. Efsayiş Suat hanım ilk konferansı verdi. Bu çalışmalar sonucu kadınlar belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkını elde etti.

   3 Nisan 1930 yılında yapılan Belediye seçimlerinde,Türkiye’nin ilk Belediye Meclis üyeleri Bursa’dan seçilen Zehra Budunç ve Eczacı Leman Hanımdır. Zehra Budunç, 1934 yılında oy birliği ile, belediye başkan yardımcısı olur ki bu Türkiye’de bir ilktir. Zehra Budunç 1946’da ise Bursa Milletvekili seçilir.

   Kimdir Zehra Budunç? Cumhuriyetin ilk kadın siyasetçileri vitrin kadınları mıdır? Yoksa aldıkları görevleri hakeden ve kadının özgürleşmesi toplumun kalkınması için emek vermiş kadınlar mıdır? Cumhuriyetin başarısı belki de burada gizlidir. 

   Türkiye’nin ilk kadın Belediye Başkan yardımcısı Zehra Budunç 1896  Selanik doğumludur. Yunan işgali altında Bursa'da Ankara'ya bağlı gizli örgüt kuran yurtsever Türk kadınıdır. Öğretmendir. Milli Mücadele yıllarında Bursa’da kardeşi Nazike , Saide ve Leman hanımlarla birlikte BİZİM MEKTEP isimli özel bir okul açtı. 1921'de Batı Cephesi'nce Bursa'da bir gizli haberalma ve casusluk örgütü kurmak üzere görevli olarak gönderilen Yüzbaşı Tahir Bey'i okulunun Paşa Konağı adı verilen yönetim binasının bodrumunda sakladı, öğretmen Erturan ile birlikte, onun gizli bir haberalma örgütü oluşturmasına yardımcı oldu. Bir başka örgütün lideri olan Senih (Bak. HIZIROĞLU) Bey'le tanıştırdı, ancak bu ikisi arasında anlaşma sağlanamadı. Bir süre sonra yakalandı ve Yunanistan'a sürgün edildi. Lozan Barış Antlaşmasından sonra yurda döndü. Cumhuriyet Halk Partisi'ne (CHP) katıldı, ilçe ve il yönetimlerinde görev aldı. Kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkının verildiği 1930'dan sonraki ilk seçimden itibaren, Bursa belediye meclisi üyeliğine seçildi. Kasım 1934'te belediye meclisinde yapılan oylama sonucu, Türkiye'de belediye başkan yardımcılığına seçilen ilk kadın oldu. 1946 da Bursa milletvekili olarak meclise girdi.

   1934 te Meclis’e giren kadın vekiller içinde öğretmenler önemli bir yere sahipti. Cumhuriyete sahip çıkan, kadının özgürleşmesi için mücadele eden kadınlar rol model oluşturuyorlardı. Kadının toplumsal dönüşümü ve birey olma macerası  bu rol model kadınlarla ivme kazanmıştı. 

   Yerel seçimler yaklaşırken kadını özne olmaktan nesneye dönüştüren ve kadın cinayetlerine duıyarsızlık gösteren, cinsel istismarına  ve çocuk gelinlere yüz yuman zihniyete karşı  Cumhuriyetin kazanımlarını korumak konusunda Cumhuriyetin rol model kadınlarına çok büyük görev düşmektedir. Dönüşüm yerel iktidarlardan başlayacaktır. Yerelde çok daha fazla yönetici kadın ve topuklu efelerin sesleri ülkenin aydınlanmasının habercisi olacaktır.



Yorumlar

Bu haberde yorum bulunmamaktadir.

Yorum Ekle


SOSYAL MEDYA


MAGAZİN

Şeyma Subaşı’dan güne özel paylaşımlar

Yaz tatilinin büyük bir kısmını İspanya'da sevgilisi DJ Guido ile birlikte geçiren Şeyma Subaşı'dan güne özel kareler. Acun Ilıcalı ile olan evliliğini bitirdikten sonra özel hayatında...

TEKNOLOJİ

EDİTÖR'ÜN SEÇTİKLERİ

Gece yemek yeme sendromu nedir?

​Mideyi duygularımız yönetir. Bu sebeple duygu durumunda yaşanan değişimler yeme alışkanlıklarımız üzerinde belirleyici olabilir. Özellikle de duygu durum bozukluklarının tetiklediği gece yeme bozukluğu, akşam aşırı iştah durumu, sabah ise iştahsızlık ve anoreksia ile kendini belli eder...

ÇOK YORUMLANANLAR

ÇOK OKUNANLAR