Yukarı
365864

Beynimiz hangi mevsimde nasıl çalışır?

01 Ekim 2022 09:55

Beyin aktivitesinin ve ruh halinin mevsimlere göre farklılık gösterdiğini belirten Prof. Dr. Derya Uludüz, “Örneğin her ne kadar kış depresif bir mevsim olsa da zihinsel işlevselliğimiz bu aylarda daha keskindir. Beynin CEO’su frontal alanın devre dışı kaldığı yaz aylarında ise hafızamız her zamankinden daha zayıftır’’ dedi…

Araştırmalara göre mevsim değikliklerindeki; nem, sıcaklık, günlerin uzunluğu ve sosyal etkileşim gibi parametreler sadece bedenimizi değil beynimizi de etkiliyor. Peki beynimiz hangi mevsimde daha verimli çalışıyor? Hangi mevsimde uykuya geçiyor? En sağlıklı kararları hangi dönemde alıyoruz?  Hangi dönemlerde daha unutkan oluyoruz? İşte Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz'ün bu sorularıma verdiği yanıtlar…

HACMİ DE DEĞİŞİYOR

Bilimsel araştırmalar beynin hacminin yıl boyunca dalgalanmalar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu dalgalanmalar beynin farklı bölgelerine göre değişir. Birçok beyin bölgesi yazın küçülür ve kışın büyür. Bunlar, öğrenme, motivasyon, karar verme, duygusal ve duyusal işleme gibi karmaşık işlevleri kontrol eden, beynin derinliklerinde subkortikal yapılar olarak adlandırılan alanları içerir. Bunun tam tersi sadece beyincik denge merkezi yazın büyür kışın ise küçülür. Beynin hacmindeki bu değişiklikler, mevsimsel olarak biliş ve ruh halinde oluşan dalgalanmaları da açıklayabilir. Nedeni ise kan basıncı ve hormonlardaki değişikliklerdir.

ORTAYA ÇIKAN DEĞİŞİKLİKLER

Beynimizin öğrenme gücünden hafızaya kadar birçok işlevi mevsimlere göre değişkenlikler gösterebiliyor… İşte mevsimler ve o farklılıklar…

İLKBAHAR

Öğrenme, hafıza ve kışın aldığımız doğru kararları hayata geçirme konusunda biliş gücümüz ilkbaharda oldukça güçlüdür. Yani kış aylarında daha yavaş ve istikrarlı çalışan beynimizin aldığı doğru kararları harekete geçirmek için beyin kış uykusundan uyanır. Bu da çalışan belleğin daha aktif olduğu anlamına gelir. Dolayısıyla birçoğumuz kış ayına denk gelen yılbaşında yeni başlangıçlar için sayısız kararlar alır ama neredeyse büyük bir kısmını gerçekleştiremeyiz ve bahar ayı ile harekete geçeriz. Hayatımızdaki yenilikleri daha çok doğanın uyandığı ilkbahar aylarında başlatırız.

YAZ

Deyim yerindeyse yaz havası sizi de havaya sokar. Yazın beyniniz daha canlı olur. Beynin CEO'su frontal alan devre dışı kalır ve duygu bölgeleri daha aktifleşir. Bu nedenle daha çok eğleniriz ya da geçici aşklar yaşarız… Fakat uyaranların bol miktarda olduğu yaz aylarında odağınızı kaybetme eğilimi gösterebilirsiniz, beyniniz daha aktif olmakla beraber duygu yüklü bölgeler hareket halinde iken mantıklı kararlar alma, hafızayı güçlendirme bölgeleri daha sessizdir. Yani CEO izindedir ve herkes eğlenebilir modu ön plandadır. Yaz boyunca vücudunuz beyninizden enerji çekerek kendini soğutmaya çalışır ve bu da beynin optimal işlevselliğini etkileyebilir. Araştırmalar, öğrenme ve akılda tutmanın yaz aylarında en düşük seviyelerde olduğunu ortaya koyuyor. Özetle zihin bunaltıcı havayı pek sevmez bu yüzden yaz aylarının beyin üzerindeki olumlu etkilerine ufak bir gölge düşebilir.

SONBAHAR

Sonbaharın eşsiz renk paleti sizi etkisi altına alsa da aniden bastıran aşırı uyku halinin de etkisinden kolay kolay kurtulamazsınız. Hipersomni yani fazla uykululuk hali sonbahar aylarında yavaş yavaş kendini gösterir. Daha kısa günler ve daha az güneş ışığı, beyninizde sirkadiyen uyku döngünüzle birlikte çalışan kimyasal bir reaksiyona neden olur. Sıcak yaz aylarının ardından gelen sonbahar, yeme ve uyku düzeninizi aslında olumlu etkilemenin yanında beyninize farklı açılardan fayda sağlar. Sonbahar aylarındaki vücudunuzda meydana gelen yavaşlama, hafızanızın ve problem çözme yeteneğinizin tekrar yüksek düzeylere ulaşmasına yardımcı olur. Bir görevi tamamlamakla ilgili bilgileri korumamıza destek olan beyin bölgeleri sonbaharda daha aktiftir.

KIŞ

Mevsimsel duygu durum bozukluğu kış aylarında kendini yoğun bir şekilde gösterir, bunun temel nedeni artık beynin mantık üzerine sistemi kurması ve duyguları göz ardı etmesidir. Duygularla haz alma modu geri plandadır. Soğuk, daha az gün ışığına maruz kalma ve tabiatın ölü olması daha depresif bir ruh halini de beraberinde getirir. Araştırmalar da insanların kış aylarında daha az serotonin (mutluluk hormonu) ürettiğini ve bunun olumsuz bir ruh hali sağladığını gösteriyor. Her ne kadar kışın depresif bir mevsim olduğunu söylesek de zihinsel işlevsellik kışın daha artmıştır. Vücudunuz soğuk havalarda daha uyuşuk hissedebilir ama düşünceleriniz bundan olumsuz etkilenmez. Yani dikkat, konsantrasyon, odaklanma ve beynin CEO'su frontal alan daha aktif şekilde kontrolü eline alır. Beynin: talimatları alma, bilgiyi kullanma, problemleri çözme ve karar vermeden sorumlu olan zihinsel çalışma alanı kışın daha aktif faaliyet gösterir. Ancak aktif düşünse de planları hayata geçirme ilkbahara kalma eğilimindedir.

sözcü



Yorumlar

Bu haberde yorum bulunmamaktadir.

Yorum Ekle


Diğer Haberler

Kalp krizine karşı hayat kurtaran 5 öneri

Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. İsmail Polat Canbolat, ‘‘Kalp krizine acil müdahale etmek ve hayati tehlikeyi önlemek için belirtilerin tanınması ve kriz anında vakit kaybedilmemesi gerekir’’...

Olduğunuzdan yaşlı görünmenizin 9 nedeni

Yaşlanma süreci çoğunlukla genetiğimizden etkilenir ve kontrolümüz dışındadır. Dolayısıyla kronolojik (takvim) yaşınız değiştirilemez. “Ancak biyolojik yaşımızı kontrol altında tutmamız m...


Emziren annelere 8 maddede beslenme önerileri

Emzirme döneminde annenin dengeli beslenmesi ve düzenli fiziksel aktivitesi çok önemli. Anadolu Sağlık Merkezi Beslenme ve Diyet Uzmanı Tuba Örnek, annelere emzirme dönemi için sağlıklı y...

Nijerya’da 1,8 milyon kişi AIDS

Batı Afrika ülkesi Nijerya'da, 1,8 milyon kişinin Edinilmiş Bağışıklık Eksikliği Sendromu (AIDS) hastası olduğu bildirildi. Nijerya Ulusal AIDS Kontrol Programı (NACA) Müdürü Aliyu Gambo,...


1 Aralık Dünya AİDS Günü: AİDS nedir, belirtileri neler?

Bağışıklık yetersizliği sendromu anlamına gelen AİDS vaka sayısı Türkiye’de 30 bini aştı ve dünyada da 37 milyona yaklaştı. Son 40 yılda 35 milyon insanın hayatını kaybetmesine yol açan h...

Türkiye'de 32 binden fazla kişi HIV ile yaşıyor

Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği HIV/AIDS Çalışma Grubu Başkanı Prof. Dr. Halis Akalın, "Türkiye'de 2021 yılı sonu itibariyle Sağlık Bakanlığı resmi kayıtların...


Çocuklarda görülen grip vakalarında büyük artış

Havaların soğumasıyla çocuklardaki grip vakalarında artış yaşandı. Ege Üniversitesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zafer Kurugöl, konuyla ilgili açıklamalarda bulun...

Tuzu azaltmak kalp rahatsızlıklarını engelliyor

ABD’deki Tulane Üniversitesi’nden araştırmacılar, tuz eklemeyi bırakmanın kalp hastalığı, kalp yetmezliği ve felç riskini beşte bir oranında azaltabileceğini öne sürüyor. Çok fazla tuz tü...


Çocukları gripten korumanın 8 yolu

Özellikle okul çağı çocuklarında grip vakalarının bugünlerde yeniden arttığını belirten Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Ozan Uzunhan, bazen ağır seyredebilen hastalığa karşı alın...

SOSYAL MEDYA


MAGAZİN

Ecem Çırpan’dan Lider Şahin’e: “Deliler gibi…”

Miss Turkey 2015 birincisi Ecem Çırpan ile şarkıcı Lider Şahin'in aşkları doludizgin devam ediyor. Geçtiğimiz günlerde 37. yaşına giren Lider Şahin'in doğum gününü sevgilisi Ecem Çırpan s...

TEKNOLOJİ

EDİTÖR'ÜN SEÇTİKLERİ

Kalp krizine karşı hayat kurtaran 5 öneri

Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. İsmail Polat Canbolat, ‘‘Kalp krizine acil müdahale etmek ve hayati tehlikeyi önlemek için belirtilerin tanınması ve kriz anında vakit kaybedilmemesi gerekir’’ dedi.

ÇOK YORUMLANANLAR

ÇOK OKUNANLAR