Yukarı
362767

Beyin neden küçülür?

13 Ağustos 2022 09:22

BEYİN küçülmesi beyin dokusunun ha­sara uğraması sonucu işlevini yitirmesi anlamına geliyor. Dışarıdan gelen zarara karşı veya oksijenlenme kan akımı azlığında hafıza bölgeleri ciddi oranda etkilenebiliyor. İşlevini yitiren beyin dokusu da kul­lanılmadığı için bir süre sonra küçülmeye başlıyor. Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, beyin küçülmesinin nedenleri­ni, işaretlerini, tedavi ve korun­ma yollarını şöyle anlattı…

Prof. Dr. Derya Uludüz

Bölgesi ve şiddeti önemli

Yıllar ilerledikçe nasıl vücudumuz yaşlanıyorsa beynimiz de doğal olarak yaşlanır. İlerleyen yaşla be­yinde küçülme de yaşanabilir. Bu durum beyin hacminde azalma, beyin sinir hücre bağlantıları olan bölgelerde küçül­me, sinir hücreleri arası bağlantıların kaybolması, beyin ve diğer organlar arasında bilgi iletişimi yapan nörotransmitter dediğimiz iletici maddelerin miktarında değişiklik şeklinde ortaya çıkar. Bu değişikliklerin her biri de yaşla ilişkili olabilen hafıza, düşünme becerisi ve mantıklı karar verme gibi bilişsel yeteneklerin etkilenmesine yol açabilir. Ancak zaman zaman ortaya çıkan bu yakınmalar bariz bir hastalık belirtisi değildir. Herkesin beyni aynı oranda yaşlanmaz. Temel sorun yaşla birlikte beyinde küçülme olabilse de bunun hangi bölgede oldu­ğu ve şiddetinin normal sınırlarda olup olmadığı­dır. Eğer beyinde küçülme normal yaşlanma sürecine oranla daha fazla ise buna yol açan nedenleri ortaya koymak gerekir.

Nasıl anlaşılır?

Beyin küçülmesiyle birlikte öğrenme güçlü­ğü, konsantrasyon eksikliği, kelimeleri aklına ge­tirmede zorlanma, iletişim becerisinde azalma, hafıza problemleri, vücut ile beyinde inflamasyonun artması ve beyin hücreleri arasındaki iletişimin azalması sebebiy­le düşünme hızında yavaşlama görülebilir. Bu yakınmala­rı olanlarda beyin küçülmesi görülme ihtimali yüksektir. Tabii bunu net anlamak için bir hekime başvurulmalıdır. Hekim muayenesinde kişinin denge, göz hareketi, ko­nuşma, bilişsel yetenek ve problem çözme becerileri değerlendirilir. Kesin tanıda ise radyolojik olarak görüntüleme tekniklerinden beyin MR ince­lemesi ve son yıllarda ön plana çıkan beyin PET BT görüntülemesi kullanılır.

Sebepleri nelerdir?

Beynin sağlıklı ve genç kalabilmesi için bazı ihtiyaçları vardır. Kan damarlarının sağlıklı olup, beyni yeterli miktarda besle­mesi, beynin yeterince oksijenlenmesi ve beynin iyi dinlenmesi çok önemlidir. Klinik olarak yakınmalara yol açabilecek beyin küçül­mesi için ise riski artıran birçok neden var. Bun­lar şöyle sıralanabilir:

■ 80 yaş üzerinde olmak

■ Alzheimer, Parkinson, Serebral Palsi, Multiple Skleroz gibi hastalıklar

■ Alkol ve sigara bağımlılığı

■ Stres

■ Aşırı kilo

■ Beyin felci

■ Beyinde küçük boyutlu damarların hasar görmesi

■ Beyin dokusunda enfeksiyon

■ Kafa travması

■ AIDS gibi bulaşıcı hastalıklar

■ Covid 19 (Hastalığı geçirenlerin, geçir­memiş olanlarla karşılaştırıldığında beynin genel boyutlarında küçülme oranlarının daha fazla olduğu ve özellikle de hafıza bölgelerinde gri madde kalınlığının azaldığı gözlenmiştir)

Tedavisi mümkün mü?

Tedavi genellikle şikayetlere yöneliktir. Bahsedilen şikayetlere göre ilaç tedavileri ve destek vitaminler verilebilir. Bunun yanında fizik tedavi ve iş uğraş terapileri beynin tekrar canlandırılması için başvurulan yöntemlerdendir. Dil ve konuşma terapisi de yapılabilir. Bunlara rağmen aslında beyin küçüldüğünde artık iş işten biraz da geçmiş olur. Tabii yeni bilgile­rimizin ışığında nöroplastisite yani yeni sinir hücresi oluşumu özellikle ha­fıza sorunları olan olgularda işe yarayabilir.

Önlenebilir mi?

Küçülmeye başlamadan önlem almak beyin sağlığı için en doğru yoldur. İşte dikkat edil­mesi gereken noktalar:

■ Beyin sağlığı için her gün fiziksel aktivite yapılmalıdır. Hareket bütün vücudun kan akımını artırır, stresi azaltır, depresyonu önler ve hafızayı güçlendirir.

■ Akdeniz tipi bir beslenme dü­zeninin beyin küçülmesine karşı koruyucu rolü var. Beynin ihtiyaç duyduğu enerjiyi doğru kaynaklar­dan elde etmek hafızayı güçlü tutar.

■ Zamanında ve yeterli sürede uyumak, stresle baş etme yöntemlerini öğrenmek, yüksek tansiyon, kolesterol ve diyabeti kontrol altında tutmak beyin küçülmesine karşı önleyicidir.

■ Mental olarak sürekli aktif olmak; kitap okumak, kelime oyunları oynamak, yeni bir hobi edinmek, yeni bir müzik aleti çalmayı öğrenmek gibi zihni sürekli aktif halde tutmak beyni güçlendirir.

■ Arkadaşlarla ve aileyle birlikte vakit geçir­mek hem depresyonu hem stresi azaltır. Bu da beyin sağlığına ilaç gibi gelir.

■ B vitamini beyindeki nörotransmitter dediğimiz iletişimi güçlendiren maddelerin üretiminde artış sağlar. B vitamini eksik ise yetişkinlerde beyin kü­çülmesi ve hafıza sorunları çok cid­di problem yaratabilir. Bu nedenle B vitamini içeren gıdalar düzenli tüketilmeli. Gerektiğinde doktor tav­siyesiyle B1, B2, B6 ve B12 vitamini takviyeleri kullanılmalıdır.



Yorumlar

Bu haberde yorum bulunmamaktadir.

Yorum Ekle


Diğer Haberler

Kalp krizine karşı hayat kurtaran 5 öneri

Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. İsmail Polat Canbolat, ‘‘Kalp krizine acil müdahale etmek ve hayati tehlikeyi önlemek için belirtilerin tanınması ve kriz anında vakit kaybedilmemesi gerekir’’...

Olduğunuzdan yaşlı görünmenizin 9 nedeni

Yaşlanma süreci çoğunlukla genetiğimizden etkilenir ve kontrolümüz dışındadır. Dolayısıyla kronolojik (takvim) yaşınız değiştirilemez. “Ancak biyolojik yaşımızı kontrol altında tutmamız m...


Emziren annelere 8 maddede beslenme önerileri

Emzirme döneminde annenin dengeli beslenmesi ve düzenli fiziksel aktivitesi çok önemli. Anadolu Sağlık Merkezi Beslenme ve Diyet Uzmanı Tuba Örnek, annelere emzirme dönemi için sağlıklı y...

Nijerya’da 1,8 milyon kişi AIDS

Batı Afrika ülkesi Nijerya'da, 1,8 milyon kişinin Edinilmiş Bağışıklık Eksikliği Sendromu (AIDS) hastası olduğu bildirildi. Nijerya Ulusal AIDS Kontrol Programı (NACA) Müdürü Aliyu Gambo,...


1 Aralık Dünya AİDS Günü: AİDS nedir, belirtileri neler?

Bağışıklık yetersizliği sendromu anlamına gelen AİDS vaka sayısı Türkiye’de 30 bini aştı ve dünyada da 37 milyona yaklaştı. Son 40 yılda 35 milyon insanın hayatını kaybetmesine yol açan h...

Türkiye'de 32 binden fazla kişi HIV ile yaşıyor

Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği HIV/AIDS Çalışma Grubu Başkanı Prof. Dr. Halis Akalın, "Türkiye'de 2021 yılı sonu itibariyle Sağlık Bakanlığı resmi kayıtların...


Çocuklarda görülen grip vakalarında büyük artış

Havaların soğumasıyla çocuklardaki grip vakalarında artış yaşandı. Ege Üniversitesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zafer Kurugöl, konuyla ilgili açıklamalarda bulun...

Tuzu azaltmak kalp rahatsızlıklarını engelliyor

ABD’deki Tulane Üniversitesi’nden araştırmacılar, tuz eklemeyi bırakmanın kalp hastalığı, kalp yetmezliği ve felç riskini beşte bir oranında azaltabileceğini öne sürüyor. Çok fazla tuz tü...


Çocukları gripten korumanın 8 yolu

Özellikle okul çağı çocuklarında grip vakalarının bugünlerde yeniden arttığını belirten Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Ozan Uzunhan, bazen ağır seyredebilen hastalığa karşı alın...

SOSYAL MEDYA


MAGAZİN

Ecem Çırpan’dan Lider Şahin’e: “Deliler gibi…”

Miss Turkey 2015 birincisi Ecem Çırpan ile şarkıcı Lider Şahin'in aşkları doludizgin devam ediyor. Geçtiğimiz günlerde 37. yaşına giren Lider Şahin'in doğum gününü sevgilisi Ecem Çırpan s...

TEKNOLOJİ

EDİTÖR'ÜN SEÇTİKLERİ

Kalp krizine karşı hayat kurtaran 5 öneri

Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. İsmail Polat Canbolat, ‘‘Kalp krizine acil müdahale etmek ve hayati tehlikeyi önlemek için belirtilerin tanınması ve kriz anında vakit kaybedilmemesi gerekir’’ dedi.

ÇOK YORUMLANANLAR

ÇOK OKUNANLAR