Yukarı
335483

Tarladan markete: Domatesin fiyat yolculuğu!

26 Eylül 2021 09:56

Gıda fiyatlarındaki artış gündeme geldiğinde tüketicinin en çok konuştuğu ürünlerden biri de domates. Tarlada 4.5 lira olan 1 kilogram domatesin fiyatı 700 kilometrelik yolculuk sonrası 9.5 lirayı aşıyor. “Ürün hareket ettikçe fiyatı artıyor” diyen Antalya Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır "Üretici, üretim için gerekli her şeyi hasat sonu vadeli alıyor. Bu da üretim maliyetini artırıyor. Bu sorunu ancak organize bir yapı ile çözebiliriz" değerlendirmesinde bulundu.

1 kilogram domates ne kadara mal ediliyor, üreticinin elinden ne kadara çıkıyor? İşçilik, ambalaj, işletme, vergi, nakliye, hamaliye giderleri ve kâr eklendiğinde tüketicinin karşısına çıkan fiyat etiketi gerçekçi mi yoksa tezgâhlarda oyun mu var?

Dünyaya ihraç edilen Antalya domatesinin yolculuğu farklı noktalarda yüzlerce dönüm üzerine kurulu modern ve geleneksel seralarda başlıyor. Üretici, farklı şart ve koşullarda farklı türde domates üretimi yapıyor.

Domates deyince tek bir çeşit domates varmış gibi algılanıyor ama onlarca çeşit domates farklı fiyatlarda üretiliyor ve tüketicinin sofrasına sunuluyor.

Hürriyet gazetesinden Salim Uzun'un haberine göre geleneksel diye tabir edilen domatesin kilogramının üreticiden çıkış fiyatı 4.5 TL (24.09.2021 tarihi itibariyle). Üretici elindeki domatesi hale götürüp komisyoncuya teslim ediyor. İşte fiyat yolculuğu bu noktadan sonra başlıyor...

HALDE FİYATLAR NASIL DEĞİŞİYOR? (KİLOGRAM)

İşçilik: 20 kuruş

Ambalajlama: 1 TL

İşletme giderleri: 40 Kuruş

Vergiler(Hal rüsumu): 4 Kuruş

Bu girdiler eklendikten sonra 1 kilogram domatesin bedeli 6 lira 145 kuruşa yükseliyor. Bu domates İstanbul haline gönderilirse kilogram başında 30 kuruş nakliye girdisi ekleniyor.

Bu haliyle Antalya domatesi İstanbul haline 6 lira 45 kuruşa giriyor. Sonraki aşamada 15 kuruş hamaliye ve 30 kuruş kâr ekleniyor. Bu süreçte domatesin bedeli yaklaşık 6 lira 90 kuruşa ulaşıyor.

PAZARDA VE MARKETTE DOMATES KAÇ TL’DEN SATILIYOR?

Eğer ürün pazara gidecekse mevcut fiyata yol, tezgâh kirası ve personel masrafı olarak 50 kuruş ekleniyor. Pazarcı da ürüne ortalama 1 TL kâr bedeli koyuyor. Sonuç olarak dalından 4.5 TL’ye yiyeceğimiz Antalya domatesi pazar tezgâhında 8.395 TL’ye satışa sunuluyor.

Eğer domates marketlere gidecekse hesaplama farklı yöntemle yapılıyor. İstanbul halinden 6.895 TL’ye çıkan domatese kâr, fire ve genel giderler (yüzde 30) ekleniyor.

Bu da mevcut fiyatı ortalama 2 TL arttırıyor. Buna yüzde 8 KDV de eklenince Antalya domatesinin market tezgâhındaki ortalama satış fiyatı 9.68 TL’ye ulaşıyor.

"HAREKET ARTINCA RAKAM DA YÜKSELİYOR"

“Ürün hareket ettikçe fiyatı artıyor” diyen Antalya Ticaret Borsası (ATB) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Antalya domatesinin fiyat yolculuğunu şöyle değerlendirdi:

“Sadece domates için değil, birçok ürün için bu tablo geçerli. Piyasanın denetlenmesi elbette önemli ancak kesin çözüm için sistemin tamamında temelden değişiklikler yapılmalı. En önemli şey piyasa şeffaf hale gelmeli. Şu anda birçok ürün hal dışında işlem görüyor. Bu büyük bir sorun. Ayrıca üretici, üretim için gerekli her şeyi hasat sonu vadeli alıyor. Bu da üretim maliyetini artırıyor. Bu sorunu ancak organize bir yapı ile çözebiliriz. Kamu, düzenlemeli, izlemeli, denetlemeli ve iyileştirmelidir.

Ürün toplama, işleme, depolama ve nakliye işlemleri üretim merkezli kümelenmeyle yapılmalı. Biz istiyoruz ki üretici işe toplu tedarikle başlasın, standart ve planlı bir üretim yapsın ve pazarlasın. Bunun içinde üretici bölgelerinde dünya standartlarında uygun bir biçimde satışa hazır bir hale getirilecek merkezler kurulsun. Komisyoncu, tüccar, market zincirleri online ortamda ürünü ederinden alsın ve pazarlasın. Bunun için de kamu projelendirme ve finansmanını yapma görevlerini üstlensin. Yani bu merkezlerin kurulumu ve işlevsel bir biçimde yürütülmesinde inisiyatif alsın. Ürün fiziki olarak bir defa hareket etsin, soğuk zincir bozulmadan yer değiştirsin.”

HERKES ŞİKAYETÇİ

Gerek üretici gerek bu işin ticaretini yapanların da bu durumdan şikayetçi olduğunu belirten Çandır, “Üretici daha fazla gelir elde etmek istiyor. Fakat üretim dışındaki katma değer yaratılan aşamaların hiçbirinde yer almıyor, alamıyor. Yıllardır komisyoncu ve tüccarlarla kurmuş olduğu bağ sayesinde üretim için emeğini koyuyor ancak genellikle işin maliyet kısmında olamıyor” diye konuştu.

ARTIŞLARIN ÖNLENMESİ İÇİN SEKTÖR TEMSİLCİLERİNDEN 8 MADDELİK ÖNERİ

1- Sektörün girdi maliyetlerini, rakip ülkelerin eşdeğer reel girdi fiyatlarıyla uyumlu hale getirmeliyiz.

2- Tarımsal tedarik sistemini devletin düzenleyeceği bir platform üzerinden ortaklaşa karşılayacak hale dönüştürmeliyiz.

3- Sektördeki kayıpları ve verimsizlik kaynaklarını minimize edecek bir değer zinciri kurgulamalı ve uygulamalıyız. Bunun için devlet, belirli üretim merkezlerinde üretici örgütler vasıtasıyla hasat, işleme ve depolama birimleri oluşturmalıdır. Soğuk zincir lojistiği bu değer zinciri ile bütünleşik çalışmalıdır.

4- Tarımsal destekler; en az bir sezon, ortalama üç sezonluk planlamayla önceden açıklanmalı ve her sezon başında işin yapılma oranına göre ödenmeye başlanmalıdır.

5- Örtüaltı ve meyve üretimi gibi özellikli üretim faaliyetlerinin yapısına uygun destekleme politikaları uygulanmalıdır. Tarım arazileri tavizsiz ve tam koruma altına alınmalı, mevcut hazine arazileri sektörde en az 5 yıllık tecrübeye sahip üreticilere uygun koşullarla kullandırılmalıdır.

6- Yaş meyve sebze sektörü başta olmak üzere tarımsal ürün ticaretinde kayıtlı olmaya, şeffaflığa ve izlenebilirliğe özel önem verilmelidir. Böylece spekülatif ve manüpilatif faaliyetlerin önüne geçmek mümkün olur.

7- Hal Kayıt Sistemi, sektörün ticaretinde ağırlıklı öneme sahip olmalıdır. Mevcut durumda bu oran yaklaşık yüzde 30 civarındadır ve piyasayı etkinleştirmek bakımından yetersizdir.

8- Sektörün ticaretindeki kayıtlılık ve şeffaflık; kapsayıcı ve ağırlıklı yeni bir hal yasasıyla sağlanmalıdır. Buna göre haller değer zinciri ve tedarik zinciriyle entegre çalışmalıdır. Yani bu anlayışla hal sayısı üretim ve tüketim bölgeleri ağırlıklı olarak mevcut duruma göre arttırılmalıdır. Diğer taraftan kayıtlılığı ve şeffaflığı artırabilmek için e-fatura uygulaması ile hal bildirimleri uyumlu hale getirilmelidir.

TARLADAN MARKETE YAŞANAN YÜKSELİŞ

1 kg domates                              fiyat (TL)

Tarladan çıkış                             4.5

İşçilik                                            0.2

Ambalaj                                       1

İşletme giderleri                          0.4

Rüsum                                          0.045

Antalya hal                                   6.14

Nakliye                                          0.3

İstanbul hal giriş                         6.44

Hammaliye                                  0.15

Kar                                                0.3

İstanbul hal çıkış                       6.89

Market giderleri                         2.06

KDV                                             0.72

Market satış fiyatı                    9.68



Yorumlar

Bu haberde yorum bulunmamaktadir.

Yorum Ekle


Diğer Haberler

Birleşmiş Milletler duyurdu: Afganistan’ın yarısı açlıkla karşı karşıya

BM'nin alt kuruluşları tarafından yayımlanan rapora göre Afganistan'da nüfusun yüzde 50'sinden fazlası açlıkla yüz yüze. Rapora göre, akut açlıkla karşı karşıya kalan Afganların sayısı ge...

Konut fiyatlarına zam bekleniyor

Konut kredilerinde faiz oranları 1 milyon TL altı için yüzde 1,29'a indi. Bu durum, 2020 yaz aylarında yine kamu bankalarınca verilen ucuz kredilerin yarattığı gibi yeni bir zam dalgası y...


"Gıda Denetim Seferberliği" başladı

Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, 81 ilde 7 bin 300 gıda denetçisiyle 28 Ekim'e kadar denetim gerçekleştirileceğini belirterek, "En iyi denetçi tüketicinin kendisidir. Tüketicimiz, ...

Katar şirketi ile Türk şirket arasında doğalgaz işbirliği

Katarlı Nakilat ve Karadeniz Holding'e bağlı Karpowership şirketleri, sıvılaştırılmış doğalgaz ve yüzen depolama ve gazlaştırma üniteleri yatırımları için işbirliği yapacak. Katar devl...


Dolar kuru bu seviyede kalırsa akaryakıt zammı kapıda!

Enerji Petrol Gaz İkmal İstasyonları İşveren Sendikası (EPGİS) Başkanı Fesih Aktaş, enerji fiyatlarındaki artışın devam etmesi ve 9,80’leri aşan dolar kurunun bu seviyelerde kalması durum...

Çifte vatandaşlık kanununu değiştirdiler

Şinhua ajansındaki habere göre, Kamboçya Ulusal Meclisi, bugün anayasada değişiklik yaparak başbakan ile Senato, Ulusal Meclis ve Anayasa Konseyi başkanları da dahil olmak üzere üst düzey...


Sektörel güven endeksleri ekimde yükseldi

TÜİK'in açıkladığı 2021 Ekim Sektörel Güven endeksleri, inşaat sektöründe yüzde 1, hizmet sektöründe yüzde 2,1 ve perakende ticaret sektöründe yüzde 4,8 arttı. Türkiye İstatistik Kurum...

Altın fiyatlarında yükseliş sürüyor

Altın fiyatları, Türk Lirası'ndaki değer kaybının etkisiyle rekor seviyelerinden işlem görmeye devam ediyor. Merkez Bankası’nın sert faiz indiriminin ardından Türk Lirası’nın değerinde...


‘Saraya yakın birileri vurgun yapıyor’

Merkez Bankası'nın faiz kararından birilerinin kâr ettiğini belirten CHP'li Gürsel Tekin, “TCMB’nin faiz indirimi kararından önce kimler dolar toplamış bunların tespit edilmesi lazım. Bu ...

SOSYAL MEDYA


MAGAZİN

Hande Erçel'den duygusal paylaşım

Ünlü oyuncu Hande Erçel, 2.5 yıl önce hayatını kaybeden annesi Aylin Erçel'le ilgili duygusal bir paylaşım yaptı. Erçel'in bu paylaşımı sevenlerini hem üzdü hem de duygulandırdı. İşte det...

TEKNOLOJİ

EDİTÖR'ÜN SEÇTİKLERİ

Gribe karşı doğal reçeteler

Bu yıl grip vakalarında artış yaşandığına dikkat çeken Keskiner, “Bu nedenle bağışıklığınızı güçlü tutun. Özellikle beslenmenize dikkat edin” dedi...

ÇOK YORUMLANANLAR

ÇOK OKUNANLAR